ΣΤΑΘΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ- ΠΟΡΕΙΑ ΣΕ ΜΙΑ "ΣΤΡΑΤΑ ΑΝΕΦΟΡΟΝ ΚΑΙ ΤΡΙΒΟΛΟΣΠΑΡΜΕΝΟΝ...

Ένα εξαιρετικό αφιέρωμα στον Στάθη Ευσταθιάδη παρουσιάστηκε στο 9ο Φεστιβάλ Ποντιακών χορών. Από προψές που το είδα με συγκίνησε αφάνταστα και ήθελα να το ξαναδώ στην ησυχία του χώρου μου και να το απολαύσω. Η τύχη μάλλον θέλει τον..θεριακλή και σήμερα το βρήκα αναρτημένο στο e-pontos σε αποκλειστικότητα. Το μοιράζομαι με τους αναγνώστες του Thalassa Karadeniz γιατί το θεωρώ πολύ ιδιαίτερο πόνημα. Όχι γιατί ήταν ίσως η καλύτερη στιγμή του φεστιβάλ μετά την κατάθεση ψυχής που έκαμαν προχθές στη Σαλονίκη τα παιδιά μας. Όχι γιατί πραγματικά είναι εξαιρετικό κι ως προς το αρχειακό του υλικό. Το κάμω γιατί πιστεύω πως μέσα του έχει κρυμμένη την ψυχή των Τεμέτερων. Αυτήν την ιδιαίτερη ψυχή που τους όπλιζε με δύναμη πρωτόγνωρη και επέλεγαν το δρόμο της αλήθειας , της ανώτερης ηθικής και της καρδιάς τους, όσο δύσκολος κι αν ήταν αυτός.

Προσωπικά από την πρώτη κιόλας φορά που το είδα με συγκίνησε βαθύτατα το ποίημα με το οποίο κλείνει το βίντεο αφιέρωμα. Ένα από τα πολλά που έγραψε στην Ποντιακή διάλεκτο ο Ευσταθιάδης . Από αυτό κρατώ μέσα μου τον στίχο: "Εγώ θέλω ανέφορον και τριβολοσπαρμένον...". Εκπληκτική δύναμη ψυχής! Μακάρι κάτι από αυτήν να πέρασε μέσα από το αίμα τους στο αίμα μας...

Κείμενο: Μυροφόρα Ευσταθιάδου
Αφήγηση-Σκηνοθεσία: Κώστας Αλεξανδρίδης
Παραγωγή: Φάρος Ποντίων
Πηγή: http://epontos.blogspot.gr/2013/10/e-pontosgr.html

Ο Σακαλής ο Στοφόρον και του «Κερασινού το βούτορον», της Λένας Σαββίδου.

ΟΙ ΤΕΜΕΤΕΡ

Ιστορίες καθημερινών ανθρώπων από την Πατρίδα

Ο Σακαλής ο Στοφόρον  και του «Κερασινού το βούτορον», της Λένας Σαββίδου.

Η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο για τον Στοφόρον, είναι απ΄την Αργυρούπολη του 1908. Σε αυτή βλέπουμε τους αδελφούς Γερβάσιο Σουμελίδη, Τιμολέων Σουμελίδη και Πίνδαρο Σουμελίδη, παιδιά του Χαράλαμπου Σουμελίδη από τη Βαρενού. Ανήκει στην αρχειακή της μορφή στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών.

Στην περιοχή της Λαραχανής κατά πως μας πληροφορεί ο Ελευθεριαδής στο πόνημα του περί των λαογραφικών της περιοχής, του «Κερασινού το βούτορον», το βούτυρο δηλαδή που παρασκευαζόταν από το γάλα που οι αγελάδες έδιδαν κατά τον Ιούνιο μήνα, ήταν το εκλεκτότερο όλης της χρονιάς και ακριβότερα όλων πουλιούνταν στους εύπορους αστούς της Τραπεζούντας.  Είχε χρώμα κίτρινο του κεχριμπαριού και το θεωρούσαν θεραπευτικό κάθε πάθησης. Η ιαματική δύναμη του βρισκόταν στα άνθη που κατά την περίοδο του Ιούνη έβοσκαν οι αγελάδες σε συνδυασμό με τη άβραστη βρώση (1) του γάλατος αυτού. «Ας’ σ’ ιθάκ’ και ‘ς σην γούλαν, ζεστόν ζεστόν», που σήμερα θα το μεταφράζαμε ως «άμεση κατανάλωση», έλεγαν οι δικοί μας πως έπρεπε να πίνεται τούτο το γάλα.

Σχετική ιστορία με τη θεραπευτική δύναμη του άβραστου γάλακτος μιας και το βούτυρου από άβραστο γάλα παρασκευαζόταν, κυκλοφορούσε στόμα με στόμα στην περιοχή της Ματσούκας κι αφορούσε τον Σακαλή τον Στοφόρον, ο οποίος ήταν και ο ζεγκίντς, ο πλούσιος δηλαδή του χωριού της Λαραχανής. Όλοι στα σπίτια τους είχαν ως σκεπές χαρτώματα και μοναχά του Στοφόρ το σπίτι είχε φράγκικα κεραμίδια. Τόσο πλούσιος ήταν! Μα όλα του τα πλούτη, δεν μπορούσαν τη χαρά και την ευτυχία να φέρουν στο σπιτικό του. Επί είκοσι ολόκληρα χρόνια υπήρξε άκληρος και η λύπη είχε καταβάλλει πλέον κι αυτόν και τη γυναίκα του.(2)

Όλοι στο χωριό τον συμπονούσαν γιατί ήταν καλός άνθρωπος με πολύ κακή μοίρα. Είχε όλα τα αγαθά να θρέψει και να αναστήσει ένα παιδί μα δεν μπορούσε να το αποκτήσει, ενώ οι φτωχοί του χωριού το ένα μετά το άλλο έφερναν παιδιά στον κόσμο.

Σε όλους (3) ο Στοφόρον έλεγε τον πόνο του και ζητούσε τη συμβουλή τους για να βρεθεί μια λύση. Οι συγχωριανοί τον παρέπεμπαν να πάει σε «ανοιχτή» (4) κι αυτός ορθά να του διερμηνεύσει τον τρόπο να γίνει πατέρας. Όλοι στο χωριό φοβόταν πως το «κακό το μάτι» ή και τα μάγια από ζήλεια για τα πλούτη του Στοφόρου ήταν η αιτία πίσω από την πονεμένη ζωή του Στοφόρου και της γυναίκας του.

Αυτό έκαμε κι ο δυστυχής φίλος μας και όλες τις πόρτες «τ’ ανοιχτηδίων» χτύπησε κι άκουσε τις συμβουλές τους, μα μάταια. Κάποτε όμως βρέθηκε κι ένας ανοιχτής που του δωσε μια παράξενη συμβουλή: να πίνει για σαράντα ημέρες, μια γουλιά γάλα από εκατό αγελάδες! Σε αυτό το γάλα μέσα βρισκόταν το φάρμακο (5) που θα τον έκαμε καλά και θα μπορούσε στη συνέχεια να καταστήσει τη γυναίκα του έγκυο. Ήταν δε τόσο σίγουρος ο ανοιχτής για το αποτέλεσμα  που έδειξε στον Στοφόρο το νερό μέσα στο οποίο έκαμε τα μαγικά του και του είπε πως ο ίδιος ήδη έβλεπε μέσα σε αυτό, τον… αγέννητο γιο του!

Τι να κάμει κι ο έρμος ο Στοφόρος, πήρε το δρόμο για τα παρχάρια του χωριού. Εκεί έμεινε σαράντα ημέρες και κάθε ημέρα έπινε μια γουλιά άβραστο γάλα από την καρδάρα μέσα στην οποία συνέλεγαν γάλα από εκατό αγελάδες. Σα γύρισε στο χωριό του, πολύ σύντομα ήρθε και το καλό νέο της εγκυμοσύνης της γυναίκας του και η γέννηση του πρώτου του γιου.

Στα παρχάρια της Ματσούκας όλες ο παρχαρέτ’ σσες περηφανεύοντας πλέον πως τα δικά τους γελάδια χάρισαν στον Στοφόρο το παιδί του, μα η αλήθεια είναι πως μέχρι και σήμερα κανείς δεν έμαθε ποτέ ποιο ήταν το τυχερό ζώο που το γάλα του έγινε ίαμα.

Σημειολογικές παρατηρήσεις της γράφουσας.

1. Η λογική πίσω από την πόση του άβραστου γάλακτος έχει να κάμει με την ευπάθεια των συστατικών των βοτάνων που το ζώο τρώγει, πέπτει και προσφέρει ως γάλα και που ο υψηλός βρασμός καταστρέφει. Αυτό αρχικά δείχνει πως η ποιότητα του γάλακτος δεν προϋπάρχει εξ ορισμού, μα εξαρτάται από την τροφή του ζώου. Όταν το ζώο βοσκά ελεύθερο σε καθαρό περιβάλλον η ποιότητα του γάλακτος είναι η υψηλότερη δυνατή και επιτρέπει την τροφή να λειτουργεί ως ίαμα κι όχι απλώς ως κορεστικό της πείνας. Σε δεύτερη ανάγνωση καταδεικνύει την ιαματική δράση της ωμοφαγίας, κάτι που πλέον σπάνια το απαντούμε στις σύγχρονες κουζίνες. Σήμερα στη Θεσσαλία, στα χωριά του κάμπου ακόμη βρίσκουμε οικογένειες που δεν βράζουν το γάλα μα αυτό δεν αποτελεί πλέον κανόνα μα εξαίρεση.

Στην συγκεκριμένη καταγραφή όμως, ενώ ή όλη ιστορία μας κινείται γύρω από το βοτάνι της γονιμότητας και το γάλα, ιδιαίτερη μνεία γίνεται για το βούτυρο του πρώιμου θέρους κι εδώ πρέπει να ρίξουμε μια προσεκτικότερη ματιά.  Το επιφαινόμενο μας λέγει πως έχουμε ένα ιαματικό προϊόν , το βούτυρο στην περίπτωση μας, λόγω της ιαματικής αιτίας, του γάλακτος δηλαδή που περιέχει μέσα του το βότανο. Σαφώς κι αυτό είναι σε πολύ μεγάλο μέρος αληθές. Αυτό που πρέπει να προσέξουμε όμως είναι η συσχέτιση του βούτυρου με τη σημερινή διαδικασία παρασκευής ομοιοπαθητικών φαρμάκων και μάλιστα με την πιο δυνατή αυτής φάση, τη φάση δυναμοποίησης. Για να παραχθεί το βούτυρο, το «‘θόγαλα» δορβανιζόταν, δηλαδή αφού τοποθετούνταν μέσα στην ειδική καρδάρα-αιώρα, χτυπιόταν. Σήμερα το ομοιοπαθητικό φάρμακο με τη μέθοδο της δυναμοποίησης, διατηρεί την ευεργετικές ιδιότητες του μητρικού βάμματος ακόμη κι έπειτα από δεκάδες των δεκάδων δυαλύσεων. Συσχετίζοντας τα δυο αυτά διαφορετικά εξ αρχής πράγματα μεταξύ τους, κατανοούμε, πόσα οι παλαιότεροι εγνώριζαν που εμείς τώρα τα ανακαλύπτουμε. Και να τονίσουμε πως στην περίπτωση του βούτυρου δεν έχουμε διάλυση μα συμπύκνωση. Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε και πόσο πιο δυνατό θα ήταν το τελικό ίαμα-τροφή και να σταματήσουμε να αναρωτιόμαστε γιατί εμείς σήμερα είμαστε πιο ευπαθείς σε σχέση με τη γερή κράση των παππούδων μας. Μα γάλα μόλις αρμεγμένο να μας φέρουν στο τραπέζι μας δεν είμαστε ικανοί να το αναγνωρίσουμε ως τέτοιο, όταν για δεκαετίες έχουμε βάλει στη ζωή μας τα αποβουτυρωμένα και παστεριωμένα παρασκευάσματα που αποκαλούμε γάλα, πόσο μάλλον να εντρυφήσουμε στη λογική της παρασκευής των τροφίμων που είχαν οι παλαιότεροι.

2. Στην Ποντιακή κοινωνία τα αληθινά πλούτη βρισκόταν στην οικογένεια και στην απόκτηση πολλών παιδιών.

3. Πολύ ενδιαφέρον το σημείο όπου ο Στοφόρον μοιράζεται τον πόνο του με τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν κι αυτοί με τη σειρά τους μετέχουν σε αυτόν, τον συμπονούν και μαζί του εργάζονται προς εύρεση λύσης. Στις σύγχρονες κοινωνίες όλο αυτό το όμορφο μοίρασμα έχει αντικατασταθεί με την απομόνωση και την επαγγελματική ψυχολογική βοήθεια. Το πρόβλημα αντί να καταδειχτεί και να εξορκιστεί στο φως του ηλίου, κρύπτεται και διογκώνεται στο σκοτάδι της σιωπής. Μετατρέπεται από κακή τύχη σε τρόπο τινά αμάρτημα και γίνεται ψυχική πληγή με βάση της την ανεπάρκεια.

4. Ο ανοιχτής ήταν ο διορατικός θεραπευτής της τοπικής κοινωνίας στον Πόντο. Σήμερα έχει εκλείψει  και δεν τον συναντούμε πλέον, μα υπήρξε και στην Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 70, στις προσφυγικές περιοχές. Πολλοί τον συγχέουν μόνον με το μαγικό μέρος του ρόλου του, πρόβλεψη μέλλοντος πχ κι άλλοι με το θεραπευτικό. Στην πραγματικότητα ο ανοιχτής ήταν κράμα «μαγικών» κι «εμπειρικής ιατρικής», γνώσεων. Στην Βόρειο Ελλάδα έζησε και βοήθησε κόσμο πολύ ο λεγόμενος μπαρμα-Γιάννης στις Σέρρες. Πεθαίνοντας οι πρώτοι πρόσφυγες ανοιχτές, πολλοί καπηλεύτηκαν το όνομα και την ιδιότητα τους και δυστυχώς οι μετέπειτα «ανοιχτές» δεν είχαν ούτε τα χαρίσματα, ούτε τις γνώσεις μα ούτε και το ήθος των πρώτων. Κατέληξαν να χαρακτηριστούν από τις τοπικές κοινωνίες ως αγύρτες κι έτσι άδοξα έσβησε ένα πολύ πλούσιο κομμάτι της παράδοσης μας που ήταν άμεσα συνδεδεμένο με τη Φύση μα και τις δυνάμεις της ψυχής του ανθρώπου.

5. Το αληθινό φάρμακο της ιστορίας μας δεν ήταν όπως όλοι πια καλά καταλάβαμε, το γάλα των εκατό αγελάδων, μα ένα βοτάνι. Ένα βοτάνι που έβγαινε την εποχή του παρχαρέματος μα δυστυχώς κανείς δε γνώριζε να το ονοματίσει. Ούτε καν ο ίδιος ο ανοιχτής. Η αληθινή συνταγή έλεγε πως το βοτάνι για να καταστεί ο άντρας γόνιμος δεν ήταν γνωστό, μα πως από τις εκατό αγελάδες που θα βοσκούσαν στο παρχάρι, κάποιες θα το έτρωγαν συμπτωματικά κι αυτό θα περνούσε τις ιαματικές ιδιότητες του στο γάλα τους. Κι αν δεν το έβρισκαν να το βοσκήσουν την μία ημέρα θα το έβρισκαν τη δεύτερη ή την τρίτη ή κάποιες έστω από τις σαράντα ημέρες που κρατούσε η θεραπεία.

Μαθαίνουμε να φτιάχνουμε παρχαρί βούτορον:

ΠΑΡΧΑΡΙ ΒΟΥΤΟΡΟΝ

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΗΜΙ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝ ΜΟΥΡΑΤ. Της Λένας Σαββίδου

ΜΝΗΜΕΣ ΠΟΝΤΟΥ: Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΗΜΙ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝ ΜΟΥΡΑΤ. Της Λένας Σαββίδου.

Μάρτης του 1936 και στο πρώτο τεύχος των Ποντιακών φύλλων δημοσιεύεται ένα κείμενο του Καπασακάλη Κωνσταντίνου με θέμα του την ασήμωση της σκεπής της Μονής της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα. Γνωρίζοντας σήμερα πως η Μονή δεν είναι ασημοσκέπαστη, το ενδιαφέρον τονώνεται για το τι διαδραματίστηκε τότε και η σκεπή του μοναστηριού διατηρήθηκε ως έχει.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Καπασακάλη, στα χρόνια του πολέμου της Αυτοκρατορίας με τους Πέρσες και κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Μεγάλου Βεζύρη Φερχάτ Πασά εναντίον της Βαγδάτης, το στράτευμα του Βεζύρη που βρισκόταν στην περιοχή του Πυξίτη οδεύοντας προς Περσία, χρειάστηκε κατάλυμα. Γνωρίζοντας τη φιλοξενία των μοναχών της Μονής της Παναγίας Σουμελά, ο Βεζύρης αποφάσισε την εκεί παραμονή του.

Οι μοναχοί, άνθρωποι του Θεού και μαθημένοι στις ξαφνικές επισκέψεις, τον δέχθηκαν εγκάρδια, τον φίλεψαν και τον φιλοξένησαν. Ο Βεζύρης θαύμασε όχι μόνον την ομορφιά του τόπου και του μοναστηριού μα και την οργάνωση του. Είδε στην άκρη της γης, εκεί που ουρανός σκεπάζει τα δάση με τα σύννεφα του, ένα μοναστήρι με κτίσματα σωρό, περίλαμπρη αγιογράφηση, βιβλιοθήκες, μαγειρεία, φούρνους, αγροκτήματα και μια κοινότητα μοναχών σε πλήρη άνθιση, με οικονομική αυτάρκεια.

Στην ερώτηση του προς τον ηγούμενο πως τα κατάφεραν όλα τούτα αποκομμένοι έτσι όπως ζούσαν από τον υπόλοιπο κόσμο, ο ηγούμενος του μίλησε για ένα μυστικό ρητό που περνούσε μέσα στους αιώνες από ηγούμενο σε ηγούμενο και την ευλάβεια με την οποία το τηρούσαν και τα θαυμαστά αποτελέσματα του, που ήταν όλα τούτα που ο Βεζύρης έβλεπε και θαύμαζε. Ως ήταν φυσικό ο Βεζύρης θέλησε να το μάθει και ο ηγούμενος δεν του αρνήθηκε τη γνώση: «Μην αναβάλλεις για αύριο αυτό που σήμερα μπορείς να κάνεις».

Ενθουσιασμένος ο Βεζύρης διέταξε ευθύς αμέσως τούτο το ρητό να χαραχθεί στο ασημένιο κανάτι που χρησιμοποιούσε καθημερινά στην προσευχή του για να μην το ξεχάσει ποτέ.

Οι αμέσως επόμενες ημέρες βρήκαν το Βεζύρη πολύ μακρυά από το μοναστήρι της Παναγίας να μάχεται για την Αυτοκρατορία. Στη σκέψη του, η επίσκεψη του στη μονή είχε σβηστεί και μοναχά ο ενθουσιασμός του για την  εκπόρθηση της Βαγδάτης επικρατούσε. Φτάνοντας στα τείχη της δέχθηκε αντιπροσωπεία των Περσών που τον επισκέφθηκε για να του παραδώσει αναίμακτα την πόλη με την παράκληση πως μιας και ο ήλιος είχε ήδη πέσει να γίνει η παράδοση της επόμενη το πρωί που όλοι θα ήταν πιο ξεκούραστοι. Δέχθηκε ο Βεζύρης και ευχαριστημένος ξεκίνησε τη διαδικασία της προσευχής του για να ευχαριστήσει το Θεό που όλα καλά του τα έφερε. Τότε είδε το ρητό στο κανατάκι, θυμήθηκε τον ηγούμενο της Σουμελά που του τόνισε πως όλα τα θαυμαστά με την ευλαβική τήρηση αυτού του ρητού τα κατάφεραν και αποφάσισε να προχωρήσει σε κατάληψη της Βαγδάτης το ίδιο εκείνο βράδυ, αθετώντας τον λόγο του.

Η κατάληψη της πόλης έγινε με ευκολία περισσή γιατί ο στρατός που φρουρούσε την πόλη δεν τον περίμενε, μα είχε επαναπαυτεί στα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων κι έτσι σε λίγες ώρες η Βαγδάτη ήταν στα χέρια του Βεζύρη. Εκείνο το πρωινό κι ενώσω ο Βεζύρης περιδιάβαινε τα τείχη της πόλης ως νικητής, διαπίστωσε πως στρατιωτικές ομάδες διάσωσης της πόλης ερχόταν από μακρυά. Τότε κατάλαβε το δόλιο σχέδιο των Περσών. Την ώρα που αυτός θα βρισκόταν μέσα στην πόλη και θα γινόταν η τελετή παράδοσης της, οι Περσικές δυνάμεις που θα κατέφθαναν, θα τον εγκλώβιζαν μέσα σε αυτήν και όντας ανάμεσα σε δυο πυρά θα ηττούνταν ήττα πικρή. 

Πολέμησε και νίκησε τον στρατό που κατέφθασε για τη διάσωση της πόλης κι αφού ευχαρίστησε το Θεό που τελικά όλα του πήγαν όπως θέλησε, θυμήθηκε ξανά τον ηγούμενο της Σουμελά και ένοιωσε μέσα του την ανάγκη εμπράκτως να δείξει την ευγνωμοσύνη του.

Ένα χρόνο αργότερα την ησυχία της Μονής διατάρασσε θόρυβος πολύς από ασκέρι ολάκερο στρατιωτών κι εργατών που κατέφθασε με περισσή όρεξη για να εργαστεί για την ασημοσκέπαση της Μονής. Το χρυσόβουλο που παραδόθηκε στον Ηγούμενο τα εξηγούσε όλα. Σε αυτό ο ίδιος ο  Σουλτάν Μουράτ ο Γ, απέδιδε την κατάληψη της Βαγδάτης στην καλή επιρροή που άσκησε ο ηγούμενος στη σκέψη και το λογισμό του Μεγάλου Βεζύρη και θέλοντας να τον ευχαριστήσει του έστελνε ασήμι κι εργάτες που θα σκέπαζαν την στέγη της Μονής με καθαρό ασήμι.

Τον αρχικό ενθουσιασμό των μοναχών για το ανέλπιστο και πλούσιο δώρο, αντικατέστησε η νηφάλια σκέψη του ηγούμενου ο οποίος ευγενικά αρνήθηκε το δώρο. Ο εκπρόσωπος του Σουλτάνου δεν πίστευε στ αυτιά του όταν άκουσε την άρνηση τούτη και συμβούλεψε να μην ανακινήσει τέτοιο θέμα η μονή, γιατί η προσβολή που θα ένοιωθε ο Σουλτάνος θα ήταν τέτοια που η ευγνωμοσύνη του θα μετατρεπόταν σε έχθρα.

Στα παρακάλια του ηγούμενου αντέδρασε με κωφότητα και ξεκίνησε να καλύπτει τη στέγη με ασήμι όπως είχε διαταγή να πράξει. Θορυβημένος ο ηγούμενος έστειλε αντιπρόσωπο στην Μητρόπολη Τραπεζούντας με την παράκληση να μεσολαβήσει στην Μεγάλη Πύλη και να αλλάξει το φιρμάνι. Δεν ήταν δυνατόν να δεχθεί η μονή ένα τέτοιο δώρο. Ήδη αποκομμένη και πλούσια όπως ήταν, δεχόταν συχνά ληστρικές επιθέσεις, αν ήταν και σκεπασμένη με ασήμι, οι μοναχοί άλλη δουλειά δε θα χαν από το να απωθούν ληστές, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αφιερωθούν στην προσευχή τους στο Θεό που ήταν και ο μοναδικός λόγος για τον οποίον επέλεξαν να μονάσουν.

Ο Μητροπολίτης Τραπεζούντας έβαλε τα δυνατά του και πολύ σύντομα το αναιρετικό δεύτερο φιρμάνι είχε εκδοθεί. Σε αυτόν τον χρόνο όμως ήδη το μικρό πύργωμα που βρισκόταν στην μέση της στέγης του ιερού, είχε σκεπαστεί με ασήμι.

Ο Ηγούμενος το άφησε ως έχει και δεν το ξήλωσε θεωρώντας πως αφού έγινε, καλώς έγινε. Εξάλλου είχε γλυτώσει το μεγαλύτερο κακό, να διαταραχθεί η πνευματική ζωή της μονής.

Το άρθρο όπως δημοσιεύτηκε στο Pontos-News.GR: 

ΟΙ ΤΕΜΕΤΕΡ: Ο χτενάς.

ΟΙ ΤΕΜΕΤΕΡ: Ο χτενάς.
της Λένας Σαββίδου

Διαβάζοντας καταγραφές για τη ζωή στην Πατρίδα πριν τον Ξεριζωμό, αλλά και κατά την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, πολλές φορές έχω συναντήσει ιστορίες απείρου ψυχικού κάλους που επειδή δεν μπορούν να ενταχθούν κάτω από έναν τίτλο από αυτούς που είθισται να δουλεύουμε όταν κατηγοριοποιούμε το υλικό μας, ιστορία, λαογραφία κτλ, μένουν στην άκρη και δεν δημοσιεύονται. Για αυτές σκέφθηκα λοιπόν να δημιουργήσω την κατηγορία, «οι τεμετέρ» κι έτσι σιγά σιγά να τις «βγάλω» στη δημοσιότητα.

Την σημερινή μας ιστορία της εντόπισα ξεφυλλίζοντας το πέμπτο τεύχος από τα Χρονικά του Πόντου που εξέδιδαν το 43 οι "Αργοναύται-Κομνηνοί, στην τότε στήλη της Λαογραφίας-Γλώσσας. Μου κίνησε το ενδιαφέρον που αυτός που την έγραψε, δεν υπέγραψε παρά με ένα κεφαλαίο Θ ενώ όλες οι καταγραφές στο περιοδικό χαίρουν φαρδιάς πλατιάς υπογραφής με το ονοματεπώνυμο των ερευνητών, όπως είναι και το σύνηθες. Προφανώς επρόκειτο για επιστολή που έλαβε η διεύθυνση του περιοδικού και τη δημοσίευσε χωρίς το όνομα του συντάκτη της, πάλι προφανώς, μετά από παράκληση του.

Στην ιστορία αυτή ο συντάκτης δίδει μια εικόνα κυρίαρχη, από τις χιλιάδες που χε στο νου του από τα χρόνια που ζούσε στην Τραπεζούντα. Σε αυτήν, η κεντρική φιγούρα είναι ένας χτενάς. Στα χρόνια λίγο πριν τον Ξεριζωμό θα ήταν μεσήλικας. Εκεί κοντά στα πενήντα του χρόνια. Οικογένεια δεν είχε, μα ούτε και φίλους. Μόνος του ζούσε και η μοναχικότητα ήταν επιλογή του μιας και πουθενά αλλού δεν τον έβλεπες πλην του μαγαζιού του. Κι εκεί όμως δεν καλλιεργούσε φιλίες και γνωριμίες. Όλη την ημέρα ήταν σκυμμένος πάνω στα εργαλεία του κι αργά το βράδυ έφευγε για να κλειστεί στο σπίτι του. Στα κοσμικά σαλόνια της πόλης δεν τον είδαν ποτέ λόγω φτωχικής καταγωγής μα και στις συγκεντρώσεις των Ελλήνων στην πόλη δεν είχε ποτέ του εμφανιστεί, σαν να μην νοιαζόταν για τα κοινά.

Στα στερνά εμφανιζόταν με επίδεσμο τοποθετημένο πάνω στο μάτι του το δεξί και φανερά ταλαιπωρημένος. Κάποιο πρόβλημα υγείας τον βασάνιζε και δυσχέραινε την εργασία του. Κάποτε έκλεισε για μέρες πολλές το μαγαζί. Οι πέριξ αυτού λέγανε πως πήγε στην Κωνσταντινούπολη για θεραπεία. Σαν επέστρεψε δεν ήταν πια ο ίδιος. Η ασθένεια τον είχε ταλαιπωρήσει πολύ και σύντομα πέθανε, ολομόναχος, όπως ολομόναχος είχε ζήσει, χωρίς ποτέ να αφήσει κανέναν να δει τι αληθινά έκρυβε η μοναχική του ψυχή.

Αυτή την αλήθεια όμως την έμαθε όλη η Τραπεζούντα όταν ανοίχθηκε η διαθήκη αυτού του ανθρώπου. Σε αυτήν όριζε όλη του την περιουσία, 500 χρυσές λίρες, να την κληρονομήσει το Φροντιστήριο Τραπεζούντας!

Άλλες εποχές, άλλα ιδανικά, υπέροχοι Άνθρωποι-πρότυπα.