ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Τα Καλαντόφωτα

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Τα Καλαντόφωτα

Καλαντόφωτ οι παππούδες µας έλεγαν την εορταστική περίοδο από τα Χριστούγεννα µέχρι και την ηµέρα των Φώτων. Αυτό που σε μας είναι γνωστό ως Δωδεκαήμερο. Με χαρά ετοιµαζόντουσαν να δεχτούν τη γέννηση του Θεανθρώπου μιας και τα Χριστούγεννα θεωρούνταν η μεγαλύτερη της Χριστιανοσύνης γιορτή. Περισσότερο όμως επερίµεναν τα Καλαντόφωτα για να κάμουν τα διάφορα µυστήρια, βαφτίσια, αρραβώνες,γάµους καθώς και άλλες τις άλλες γιορτές τους γιατί τότε ήσαν όλοι μαζεμένοι στο χωριό και ερχόντουσαν "ασά μακρά" οι ξενιτεµένοι.

Εξού και το δίστιχο: "Καλαντάρσ και νέο έτος κόρ θα παίρω σε οφέτος"

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Χριστουγεννιάτικο δένδρο.

(Σαμψούντα 1912. Χριστούγεννα στο Καθολικό κολλέγιο)

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Χριστουγεννιάτικο δένδρο.

Το Χριστουγεννιάτικο δέντρο υπήρχε ως έθιμο στον Πόντο και µάλιστα στην Αργυρούπολη και στα περίχωρα της, αλλά και αλλού. Από την Παραµονή των Χριστουγέννων κρεμνούσαν στο εικονοστάσι σταυρωτά κλαδιά φουντουκιάς ή καρυδιάς ή µόνο καρπούς. Αλλού το δέντρο ήταν από πεύκο ή έλατο και το στόλιζαν εκτός από νωπούς καρπούς και µε κλαδάκια ελιάς στα φύλλα της οποίας σφήνωναν «λεφτοκάρια» = φουντούκια. Αλλού έβαζαν «τσιµσίρ» = πυξάρι το οποίο είναι αειθαλής θάµνος.

Χ Ε Ι Μ Ω Γ Κ Ο Σ & Κ Α Λ Α Ν Τ Ο Φ Ω Τ Α
Από την Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Οι πίτες και τα γλυκά των ημερών

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Οι πίτες και τα γλυκά των ημερών

Για τα Χριστούγεννα, στον Πόντο, οι νοικοκυρές συνήθιζαν να παρασκευάζουν πίτες και γλυκά, όπως αλευροχαλβά, κατμέρια και πουρμά, ένα σιροπιαστό γλυκό που θύμιζε το σαραϊγλί.

Στην Τραπεζούντα τις παραμονές των Χριστουγέννων οι νοικοκυρές απαραιτήτως ζύμωναν κουλούρια για το σπίτι και τα ζώα.

Επίσης ζύμωναν τα χριστόψωμα τα οποία περιείχαν καρύδια και όταν ψήνονταν τα περίχυναν με μέλι. Πάνω στο χριστόψωμο κεντούσαν με αμύγδαλα τη γέννηση του Χριστού.

Στην Ινέπολη του νομού Κασταμονής, οι νοικοκυρές ετοίμαζαν για τα Χριστούγεννα τα παραδοσιακά γλυκά « κετέ» και «ιτσλί».

Στην Αμάσεια, τα βασικά γιορτινά εδέσματα ήταν το κεσκέκι, το σουμπορεγί και το τζεβιζλί τσορέκ.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Χριστοκούρ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Χριστοκούρ

Την Παραμονή των Χριστουγέννων έβαζαν στο τζάκι ένα κούτσουρο, το λεγόμενο Χριστοκούρ', που ήταν αλλού από µηλιά, αλλού από αχλαδιά, κι αλλού από το κυρίαρχο δέντρο της περιοχής. Αυτό το «κουρίν» ήταν κοµµένο ειδικά για τα Χριστούγεννα και αυτό θα άναβε στο τζάκι συνέχεια ΚΑΙ τις τρεις µέρες των Χριστουγέννων, που τις έλεγαν, Χριστου ήµερα.Από αυτό το κούτσουρο κρατούσαν φωτιά και για τις δώδεκα ημέρες αντικαθιστώντας το με άλλο πριν σβήσει.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Τραπέζι της Παναγίας.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Το Τραπέζι της Παναγίας.

Παραμονή Χριστουγέννων και στην Πατρίδα οι νοικοκυρές στόλιζαν ένα τραπέζι δίπλα στο Χριστουγεννιάτικο δένδρο, με διάφορα γιορτινά καλούδια κι ένα εικόνισμα, αφιερωμένο στην Παναγία, το λεγόμενο «Τραπέζ της Παναΐας» δείχνοντας έτσι την εκτίμηση και τη αγάπη τους στην Μεγάλη Βοηθό τους στις δύσκολες στιγμές τους.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ: Τα Πιζήαλα

Στη διάρκεια του Δωδεκαηµέρου εµφανίζονταν και τα Πιζήαλα δηλαδή οι καλικάτζαροι ή αλλιώς οι Χρυσαφεντάδες (Χρυσαφεντάδες Ας εμάς καλοί) που ήσαν δαιμόνια που έμοιαζαν πολύ των Καλικατζάρων. Έβγαιναν από τα έγκατα της γης την παραμονή των Χριστουγέννων κατά πως πίστευαν στην Οινόη, με μια χρυσή βάρκα και ενώ δεν έκαμαν κακό στους ανθρώπους τους ανακάτευαν με τις ζημιές τους.

Στον Πόντο όποιος ήθελε να αποφύγει την επίσκεψη των καλικαντζάρων έπρεπε:

Να μη σβήσει την λάμπα, και αν ήταν ανάγκη να βγει από το σπίτι, έπρεπε να κρατάει φανάρι αναμμένο ή δαυλό.
Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων να ανάψει το τζάκι με το «Χριστοκούρ» και να μην αφεθεί η φωτιά να σβήσει για τις επόμενες 12 ημέρες.
Να ραντίσει το σπίτι με αγιασμό.
Να σταυροκοπιέται και να λέγει συχνά το Πάτερ ημών

Για προφύλαξη από τα καλικατζαρούλια, στον Πόντο,
χάραζαν στα σταυροδρόμια στο έδαφος το σημείο του σταυρού και σκέπαζαν τα πάντα μέσα στο σπίτι, μιας και τα Πιζήαλα ήταν ακάθαρτα και ότι έπιαναν το λέρωναν. Επίσης φρόντιζαν να μην κάμουν γάμους και βαφτίσια εκείνο το διάστημα.